1. Giriş
Almancada bir isim farklı hâllerde kullanılabilir. İsmin hâli, cümlede hangi görevi üstlendiğini gösterir.
Akkusativ, belirtme hâlidir ve çoğunlukla eylemin doğrudan nesnesini gösterir. Bu nesne şu sorulara cevap verir:
- wen? — kimi?
- was? — neyi?
Ich kaufe einen Computer.
Bir bilgisayar satın alıyorum.
Bu cümlede einen Computer eylemin nesnesidir ve Akkusativ hâlindedir.
2. Akkusativ'in temel kuralı
Akkusativ'te özellikle eril biçimleri öğrenmek önemlidir. Dişil, nötr ve çoğul isimlerde artikellerin ve birçok belirleyicinin Akkusativ biçimleri çoğunlukla Nominativ biçimleriyle aynıdır.
Temel değişiklik eril isimlerde görülür:
| Nominativ | Akkusativ | Anlam |
|---|---|---|
| der Mann | den Mann | adamı |
| ein Mann | einen Mann | bir adamı |
| dieser Mann | diesen Mann | bu adamı |
| mein Mann | meinen Mann | kocamı |
Eril Akkusativ'te birçok artikel ve belirleyici -en eki alır.
3. Akkusativ'te artikeller ve belirleyiciler
Belirli artikel
der Computer → den Computer
Ich kaufe den Computer.
Bilgisayarı satın alıyorum.
Belirsiz artikel
ein Computer → einen Computer
Er sucht einen Computer.
O bir bilgisayar arıyor.
İşaret belirleyicisi
dieser Computer → diesen Computer
Ich nehme diesen Computer.
Bu bilgisayarı alıyorum.
İyelik belirleyicisi
mein Computer → meinen Computer
Er hat meinen Computer.
Benim bilgisayarım onda.
4. Akkusativ'te sıfatlar
İsmin önündeki sıfat da hâl eki alır. Eril Akkusativ'te belirli veya belirsiz artikelden sonra sıfat normalde -en eki alır:
- ein guter Mann → einen guten Mann — iyi bir adamı
- der neue Computer → den neuen Computer — yeni bilgisayarı
Ich sehe einen guten Mann.
İyi bir adam görüyorum.
Sie kauft den neuen Computer.
O yeni bilgisayarı satın alıyor.
Dişil ve nötr isimlerde bu biçimler çoğunlukla Nominativ ile aynıdır:
- eine neue Lampe — yeni bir lamba
- ein neues Buch — yeni bir kitap
- ein altes Bild — eski bir resim
5. Bazı eril isimlerin özel biçimleri
Bazı eril isimler Akkusativ'te -en veya -n eki alır. Bunların çoğu insanları veya canlıları belirtir:
- der Junge → den Jungen — çocuğu
- der Kollege → den Kollegen — iş arkadaşını
- der Mensch → den Menschen — insanı
- der Herr → den Herrn — beyefendiyi
Belirli son eklere sahip birçok yabancı kökenli sözcük de bu gruba girer:
- der Student → den Studenten — öğrenciyi
- der Diplomat → den Diplomaten — diplomatı
Ich sehe den Studenten.
Öğrenciyi görüyorum.
Sie kennt den Kollegen.
O iş arkadaşını tanıyor.
6. Geçişli fiiller ve Akkusativ
Birçok Almanca fiil Akkusativ nesnesi gerektirir. Bu fiillere geçişli fiiller denir. Eylem bir kişiye veya nesneye yönelir.
Yaygın geçişli fiiller:
- lieben — sevmek
- schreiben — yazmak
- lernen — öğrenmek
- suchen — aramak
- kaufen — satın almak
- bringen — getirmek
- machen — yapmak
- finden — bulmak
Ich lerne Deutsch.
Almanca öğreniyorum.
Er sucht einen neuen Computer.
O yeni bir bilgisayar arıyor.
Sie kauft ein gutes Haus.
O iyi bir ev satın alıyor.
Wir schreiben einen Brief.
Bir mektup yazıyoruz.
Ich finde den Schlüssel.
Anahtarı buluyorum.
7. haben fiilinin Präsens çekimi
haben “sahip olmak” anlamına gelir. Präsens'te bazı özel biçimleri vardır:
| Kişi | Biçim | Örnek |
|---|---|---|
| ich | habe | Ich habe einen Computer. — Bir bilgisayarım var. |
| du | hast | Du hast ein Buch. — Bir kitabın var. |
| er / sie / es | hat | Er hat ein Haus. — Onun bir evi var. |
| wir | haben | Wir haben eine Lampe. — Bir lambamız var. |
| ihr | habt | Ihr habt einen Tisch. — Bir masanız var. |
| sie / Sie | haben | Sie haben Kinder. — Onların çocukları var / Sizin çocuklarınız var. |
haben çok sık Akkusativ nesnesiyle kullanılır:
- Er hat einen neuen Computer. — Onun yeni bir bilgisayarı var.
- Sie haben ein altes Haus. — Onların eski bir evi var.
8. Olumsuz artikel kein
kein isimlerle kullanılır ve bir kişinin, nesnenin veya durumun bulunmadığını gösterir. Cinsiyete, sayıya ve hâle göre çekimlenir.
Nominativ'te kein biçimleri
| Cinsiyet / sayı | Biçim | Örnek |
|---|---|---|
| Eril | kein | Das ist kein Computer. — Bu bir bilgisayar değil. |
| Dişil | keine | Das ist keine Lampe. — Bu bir lamba değil. |
| Nötr | kein | Das ist kein Buch. — Bu bir kitap değil. |
| Çoğul | keine | Das sind keine Kinder. — Bunlar çocuk değil. |
Akkusativ'te kein biçimleri
| Cinsiyet / sayı | Biçim | Örnek |
|---|---|---|
| Eril | keinen | Er hat keinen Computer. — Onun bilgisayarı yok. |
| Dişil | keine | Ich habe keine Lampe. — Lambam yok. |
| Nötr | kein | Sie hat kein Buch. — Onun kitabı yok. |
| Çoğul | keine | Wir haben keine Kinder. — Çocuğumuz yok. |
Eril Akkusativ biçimi değişir: kein Computer → keinen Computer.
9. Kein ve nicht
Almancada iki önemli olumsuzluk biçimi vardır: kein ve nicht.
kein bir ismi olumsuz yapar:
- Ich habe keinen Computer. — Bilgisayarım yok.
- Sie haben keine Kinder. — Onların çocukları yok.
nicht bir fiili, zarf tümlecini, özelliği veya bütün bir ifadeyi olumsuz yapar:
- Er arbeitet nicht. — O çalışmıyor.
- Mein Computer ist nicht hier. — Bilgisayarım burada değil.
- Dieses Haus ist nicht neu. — Bu ev yeni değil.
Karşılaştırın:
- Das ist kein neues Haus. — Bu yeni bir ev değil.
- Dieses Haus ist nicht neu. — Bu ev yeni değil.
İlk cümlede kein isimle birlikte kullanılır. İkinci cümlede nicht, neu özelliğini olumsuz yapar.
10. und, aber, oder ve sondern bağlaçları
Bağlaçlar sözcükleri, cümle ögelerini veya tam cümleleri birbirine bağlar. und, aber, oder ve sondern bağlanan ana cümlenin normal kelime dizilişini değiştirmez.
Und
und “ve” anlamına gelir ve karşıtlık olmadan ögeleri birleştirir:
- Ich habe einen Computer und ein Buch. — Bir bilgisayarım ve bir kitabım var.
- Er lernt Deutsch und schreibt einen Text. — O Almanca öğreniyor ve bir metin yazıyor.
Aber
aber “ama” veya “fakat” anlamına gelir ve karşıtlık bildirir:
- Das Haus ist alt, aber schön. — Ev eski ama güzel.
- Ich habe einen Computer, aber keinen Drucker. — Bir bilgisayarım var ama yazıcım yok.
Oder
oder “veya” anlamına gelir ve bir seçim ya da alternatif gösterir:
- Kaufst du einen Computer oder ein Buch? — Bir bilgisayar mı yoksa bir kitap mı satın alıyorsun?
- Wir gehen heute oder morgen. — Bugün veya yarın gidiyoruz.
Sondern
sondern bir olumsuzluktan sonra gelir ve önceki bilgiyi düzeltir veya başka bir seçenekle karşılaştırır:
- Dieses Haus ist nicht neu, sondern alt. — Bu ev yeni değil, eski.
- Das ist kein Computer, sondern ein Fernseher. — Bu bir bilgisayar değil, televizyon.
- Ich kaufe keinen Tisch, sondern einen Stuhl. — Masa değil, sandalye satın alıyorum.
11. Hatırlanması gerekenler
- Akkusativ çoğunlukla doğrudan nesneyi gösterir ve wen? veya was? sorularına cevap verir.
- Eril Akkusativ biçimlerinde çoğunlukla -en görülür: den Computer, einen Computer, keinen Computer, meinen Computer.
- Bazı eril isimler de -en veya -n alır: den Studenten, den Jungen.
- haben şöyle çekimlenir: ich habe, du hast, er hat, wir haben, ihr habt, sie haben.
- kein bir ismi olumsuz yapar: Ich habe keinen Computer.
- nicht bir fiili, özelliği, zarf tümlecini veya bütün bir ifadeyi olumsuz yapar: Er arbeitet nicht.
- sondern olumsuzluktan sonra gelir ve önceki ifadeyi düzeltir: Das ist kein Buch, sondern ein Heft.