Yan Cümleler ve jemand, niemand, etwas, nichts Zamirleri

1. Giriş

Almancada basit bir cümle, birleşik bir cümlenin parçası olabilir.

Birleşik bir cümle çoğu zaman iki bölümden oluşur:

Yan cümle Almancada der Nebensatz olarak adlandırılır.

Yan cümle çoğu zaman bir bağlaç veya soru sözcüğüyle başlar:

2. Temel kelime dizilişi kuralı

Almanca yan cümlede çekimli fiil normalde cümlenin sonunda yer alır.

Şema şöyledir:

• Ich weiß, dass er heute nach Hause kommt. - Onun bugün eve geldiğini biliyorum.
• Sie sagt, dass sie Deutsch lernt. - Almanca öğrendiğini söylüyor.
• Wir hoffen, dass das Wetter gut wird. - Havanın iyi olmasını umuyoruz.

Yan cümle ana cümleden önce gelirse, yan cümleden sonra virgül kullanılır. Ana cümle çekimli fiille başlar.

• Wenn er kommt, trinken wir Tee. - O gelince çay içeriz.
• Weil ich krank bin, bleibe ich zu Hause. - Hasta olduğum için evde kalıyorum.

3. Tamamlayıcı yan cümleler

Tamamlayıcı yan cümleler şu sorulara cevap verir:

Ana cümledeki fiilin anlamını tamamlarlar.

Sıkça şu fiillerden sonra kullanılırlar:

dass ile yan cümleler

dass bir ifade, gerçek veya düşünce bildirir.

• Er sagt, dass er heute keine Zeit hat. - Bugün zamanı olmadığını söylüyor.
• Ich weiß, dass sie in Berlin wohnt. - Onun Berlin'de yaşadığını biliyorum.
• Wir hoffen, dass du bald kommst. - Yakında gelmeni umuyoruz.

ob ile yan cümleler

ob, soru sözcüğü olmayan dolaylı soruları başlatır.

• Sie fragt, ob wir kommen. - Gelip gelmeyeceğimizi soruyor.
• Ich weiß nicht, ob er zu Hause ist. - Evde olup olmadığını bilmiyorum.
• Er möchte wissen, ob der Zug pünktlich ist. - Trenin zamanında olup olmadığını bilmek istiyor.

Soru sözcükleriyle yan cümleler

Yan cümle bir soru sözcüğüyle de başlayabilir.

• Ich weiß nicht, wer dort steht. - Orada kimin durduğunu bilmiyorum.
• Sag mir, was du kaufen willst. - Ne satın almak istediğini bana söyle.
• Er erklärt, wie die Aufgabe funktioniert. - Ödevin nasıl işlediğini açıklıyor.
• Sie fragt, wo der Bahnhof ist. - Tren istasyonunun nerede olduğunu soruyor.
• Ich verstehe nicht, warum er nicht kommt. - Neden gelmediğini anlamıyorum.

4. Neden bildiren yan cümleler

Neden bildiren yan cümlelere Almancada die Kausalsätze denir.

Bir eylemin nedenini açıklar ve şu soruya cevap verirler:

warum? - neden?

Neden için sıkça weil ve da bağlaçları kullanılır.

• Ich bleibe zu Hause, weil ich krank bin. - Hasta olduğum için evde kalıyorum.
• Er kommt nicht, weil er keine Zeit hat. - Zamanı olmadığı için gelmiyor.
• Da das Wetter schlecht ist, gehen wir nicht spazieren. - Hava kötü olduğu için yürüyüşe çıkmıyoruz.
• Da sie müde ist, fährt sie nach Hause. - Yorgun olduğu için eve gidiyor.

5. Zaman bildiren yan cümleler

Zaman bildiren yan cümlelere Almancada die Temporalsätze denir.

Eylemin zamanını belirtir ve şu soruya cevap verirler:

wann? - ne zaman?

Temel bağlaçlar:

Wenn

• Wenn ich Zeit habe, besuche ich dich. - Zamanım olduğunda seni ziyaret ederim.
• Wenn er abends kommt, ist er müde. - Akşam geldiğinde yorgun olur.
• Ich rufe dich an, wenn ich fertig bin. - Hazır olduğumda seni arayacağım.

Als

• Als wir in Berlin waren, besuchten wir den Zirkus. - Berlin'deyken sirki ziyaret ettik.
• Als ich ein Kind war, wohnte ich in dieser Stadt. - Çocukken bu şehirde yaşıyordum.
• Sie war sehr glücklich, als sie die Nachricht hörte. - Haberi duyduğunda çok mutluydu.

6. Amaç bildiren yan cümleler

Amaç bildiren yan cümlelere Almancada die Finalsätze denir.

Eylemin amacını gösterir ve şu sorulara cevap verirler:

Temel bağlaç damit bağlacıdır.

• Ich schreibe die Adresse auf, damit ich sie nicht vergesse. - Adresi unutmamak için yazıyorum.
• Er spricht laut, damit alle ihn hören. - Herkes onu duysun diye yüksek sesle konuşuyor.
• Wir beeilen uns, damit wir den Zug nicht verpassen. - Treni kaçırmamak için acele ediyoruz.

damit ile kurulan yan cümlede de fiil sonda durur.

7. Yan cümlede modal fiiller

Yan cümlede bir modal fiil ve bir ana fiil varsa, iki fiil de cümlenin sonunda yer alır.

Ana fiil modal fiilden önce gelir.

Şema şöyledir:

• Er sagt, dass er uns helfen will. - Bize yardım etmek istediğini söylüyor.
• Sie fragt, ob wir kommen können. - Gelip gelemeyeceğimizi soruyor.
• Ich weiß, dass er heute arbeiten muss. - Bugün çalışmak zorunda olduğunu biliyorum.
• Wir hoffen, dass sie Deutsch lernen möchte. - Almanca öğrenmek istediğini umuyoruz.

8. Yan cümlede ayrılabilen fiiller

Almancada ayrılabilen önekli fiiller vardır.

Örneğin:

Ana cümlede önek ayrılabilir.

• Er ruft mich an. - Beni arıyor.

Yan cümlede önek ayrılmaz. Fiilin bütün çekimli biçimi sonda durur.

• Als er mich anrief, war ich schon zu Hause. - Beni aradığında ben zaten evdeydim.
• Ich weiß, dass er früh aufsteht. - Onun erken kalktığını biliyorum.
• Sie sagt, dass sie heute einkauft. - Bugün alışveriş yaptığını söylüyor.

9. Belirsiz ve olumsuz zamirler

Almancada belirsiz bir kişiyi, belirsiz bir nesneyi veya bunların yokluğunu anlatan zamirler vardır.

Zamir	Anlam
jemand	biri, birisi
niemand	hiç kimse
etwas	bir şey
nichts	hiçbir şey

Jemand

• Jemand kommt. - Birisi geliyor.
• Ich sehe jemanden. - Birini görüyorum.
• Jemand hat angerufen. - Birisi aradı.

Niemand

• Niemand kommt. - Hiç kimse gelmiyor.
• Niemand versteht diese Aufgabe. - Bu görevi hiç kimse anlamıyor.
• Ich sehe niemanden. - Hiç kimseyi görmüyorum.

Etwas

• Ich möchte etwas trinken. - İçmek için bir şey istiyorum.
• Er sagt etwas. - Bir şey söylüyor.
• Wir kaufen etwas für das Abendessen. - Akşam yemeği için bir şey satın alıyoruz.

Nichts

• Ich verstehe nichts. - Hiçbir şey anlamıyorum.
• Sie sagt nichts. - Hiçbir şey söylemiyor.
• Er macht nichts. - Hiçbir şey yapmıyor.

Almanca bir cümlede normalde yalnızca bir olumsuzluk kullanılır.

• Niemand kommt. - Hiç kimse gelmiyor.
• Ich sehe nichts. - Hiçbir şey görmüyorum.

10. Hatırlanması gerekenler

• Yan cümlede çekimli fiil sonda durur.
• Yan cümle çoğu zaman bir bağlaç veya soru sözcüğüyle başlar.
• dass bir bildirim veya gerçeği başlatır.
• ob soru sözcüğü olmayan dolaylı soruyu başlatır.
• weil ve da neden bildirir.
• wenn ve als zaman bildirir.
• damit amaç bildirir.
• Yan cümlede modal fiil varsa, ana fiil modal fiilden önce gelir: dass er helfen will.
• Ayrılabilen önek yan cümlede ayrılmaz: dass er mich anruft.
• jemand, niemand, etwas ve nichts belirsiz kişiyi, belirsiz nesneyi veya bunların yokluğunu anlatır.