1. Giriş
Almancada birçok fiil belirli bir edatla kullanılır.
- warten auf - bir şeyi beklemek
- sprechen über - bir şey hakkında konuşmak
- sich interessieren für - bir şeyle ilgilenmek
Bir nesne, durum veya soyut kavram hakkında soru sormak gerektiğinde Almancada çoğu zaman zamir zarfı kullanılır.
Zamir zarfı, zamir benzeri bir bölüm ile edatı birleştirir.
| Tür | Şema | Örnek |
|---|---|---|
| Soru biçimi | wo(r)- + edat | worauf, womit, worüber |
| Gönderme biçimi | da(r)- + edat | darauf, damit, darüber |
2. Soru zamir zarfları
Soru zamir zarfları sorularda kullanılır.
Şöyle oluşurlar:
| Edat | Soru biçimi | Anlam |
|---|---|---|
| mit | womit | neyle / ne ile |
| von | wovon | neden / ne hakkında |
| über | worüber | ne hakkında |
| auf | worauf | neye / neyi |
| für | wofür | ne için |
| an | woran | neyi / neyi düşünerek |
| vor | wovor | neyden / neyin önünde |
Edat sesli harfle başlıyorsa genellikle araya r gelir:
| Şema | Örnek |
|---|---|
| wo + mit | womit |
| wo + von | wovon |
| wo + r + über | worüber |
| wo + r + auf | worauf |
| wo + r + an | woran |
Örnekler
- Worüber sprechen sie? - Ne hakkında konuşuyorlar?
- Worauf wartest du? - Neyi bekliyorsun?
- Womit beginnt der Unterricht? - Ders neyle başlıyor?
- Wofür interessierst du dich? - Neyle ilgileniyorsun?
3. Gösterme zamir zarfları
Gösterme zamir zarfları bir nesneye, duruma, eyleme veya düşünceye gönderme yapar.
Şöyle oluşurlar:
| Edat | Gösterme biçimi | Anlam |
|---|---|---|
| mit | damit | bununla / onunla |
| von | davon | bundan / bunun hakkında |
| über | darüber | bunun hakkında |
| auf | darauf | buna / bunun üzerine |
| für | dafür | bunun için / bundan yana |
| an | daran | buna / bunu düşünerek |
| vor | davor | bunun önünde / bundan önce |
Örnekler
- Sie sprechen darüber. - Bunun hakkında konuşuyorlar.
- Ich warte darauf. - Onu bekliyorum.
- Er interessiert sich dafür. - Bununla ilgileniyor.
- Wir beginnen damit. - Bununla başlıyoruz.
4. Önemli kural: kişiler için kullanılmaz
Zamir zarfları normalde nesnelere, eylemlere, durumlara ve soyut kavramlara gönderme yapar.
Kişiler için edatla birlikte zamir veya soru sözcüğü kullanılır.
| Nesne / soyut kavram | Kişi |
|---|---|
| Worüber sprechen sie? Ne hakkında konuşuyorlar? | Über wen sprechen sie? Kimin hakkında konuşuyorlar? |
| Sie sprechen darüber. Bunun hakkında konuşuyorlar. | Sie sprechen über ihn. Onun hakkında konuşuyorlar. |
Başka örnekler
- Worauf hofft sie? - Neyi umut ediyor?
- Sie hofft darauf. - Bunu umut ediyor.
- Auf wen wartet sie? - Kimi bekliyor?
- Sie wartet auf ihn. - Onu bekliyor.
5. Sabit edatlı fiiller
Bazı Almanca fiiller sık sık belirli bir edatla kullanılır. Bu edatı fiille birlikte öğrenmek gerekir.
auf ile fiiller
| Fiil | Anlam |
|---|---|
| antworten auf | cevap vermek |
| hoffen auf | umut etmek |
| warten auf | beklemek |
| achten auf | dikkat etmek |
| sich freuen auf | gelecek bir şeye sevinmek / onu dört gözle beklemek |
| verzichten auf | vazgeçmek |
| reagieren auf | tepki vermek |
- Ich warte auf deine Antwort. - Cevabını bekliyorum.
- Worauf wartest du? - Neyi bekliyorsun?
- Ich warte darauf. - Onu bekliyorum.
über ile fiiller
| Fiil | Anlam |
|---|---|
| sprechen über | hakkında konuşmak |
| schreiben über | hakkında yazmak |
| erzählen über | hakkında anlatmak |
| lachen über | bir şeye gülmek |
| nachdenken über | üzerine düşünmek |
| sich unterhalten über | hakkında sohbet etmek |
| diskutieren über | tartışmak |
- Wir sprechen über Kunst. - Sanat hakkında konuşuyoruz.
- Worüber sprechen wir? - Ne hakkında konuşuyoruz?
- Wir sprechen darüber. - Bunun hakkında konuşuyoruz.
mit ile fiiller
| Fiil | Anlam |
|---|---|
| anfangen mit | ile başlamak |
| aufhören mit | bırakmak / sona erdirmek |
| beginnen mit | ile başlamak |
| fertig sein mit | bir işi bitirmiş olmak |
| sich beschäftigen mit | bir şeyle uğraşmak |
| vergleichen mit | ile karşılaştırmak |
- Er beschäftigt sich mit Musik. - Müzikle uğraşıyor.
- Womit beschäftigt er sich? - Neyle uğraşıyor?
- Er beschäftigt sich damit. - Bununla uğraşıyor.
an ile fiiller
| Fiil | Anlam |
|---|---|
| denken an | düşünmek |
| sich erinnern an | hatırlamak |
| sich gewöhnen an | alışmak |
| arbeiten an | üzerinde çalışmak |
- Sie denkt an das Problem. - Problemi düşünüyor.
- Woran denkt sie? - Neyi düşünüyor?
- Sie denkt daran. - Bunu düşünüyor.
von ile fiiller
| Fiil | Anlam |
|---|---|
| sprechen von | hakkında konuşmak |
| schreiben von | hakkında yazmak |
| erzählen von | hakkında anlatmak |
| reden von | hakkında konuşmak |
| träumen von | hayal etmek / rüyasını görmek |
| abhängen von | bağlı olmak |
- Der Erfolg hängt von der Arbeit ab. - Başarı çalışmaya bağlıdır.
- Wovon hängt der Erfolg ab? - Başarı neye bağlıdır?
- Er hängt davon ab. - Buna bağlıdır.
für ile fiiller
| Fiil | Anlam |
|---|---|
| sich interessieren für | ilgilenmek |
| sich entscheiden für | seçmek / karar vermek |
| sorgen für | ilgilenmek / sağlamak |
| loben für | bir şey için övmek |
| sparen für | bir şey için para biriktirmek |
| zahlen für | bir şey için ödeme yapmak |
- Ich interessiere mich für Geschichte. - Tarihle ilgileniyorum.
- Wofür interessierst du dich? - Neyle ilgileniyorsun?
- Ich interessiere mich dafür. - Bununla ilgileniyorum.
6. Yan cümlelerde zamir zarfları
Soru biçimleri worauf, worüber, womit, woran, wofür, wovon, wovor bir yan cümleyi başlatabilir.
Bu durumda soru sözcüğü veya ilgi sözcüğü gibi görev yaparlar.
- Erzähl mir, worauf du so stark reagierst. - Bana neye bu kadar güçlü tepki verdiğini anlat.
- Ich weiß nicht, worüber sie lachen. - Neye güldüklerini bilmiyorum.
- Darf ich fragen, womit er sich beschäftigt? - Neyle uğraştığını sorabilir miyim?
- Sag mir, woran du arbeitest. - Bana ne üzerinde çalıştığını söyle.
- Ich möchte wissen, wofür du dich interessierst. - Neyle ilgilendiğini bilmek istiyorum.
- Er versteht nicht, wovon du träumst. - Ne hayal ettiğini anlamıyor.
Bu tür yan cümlelerde çekimli fiil normalde cümlenin sonunda yer alır.
- Ich weiß nicht, worüber sie sprechen. - Ne hakkında konuştuklarını bilmiyorum.
sie sprechen yan cümlede worüber sie sprechen olur. sprechen biçimi sona gider.
7. Sınırlandırıcı yan cümleler
Sınırlandırıcı yan cümleler, ana cümlenin içeriğinin hangi ölçüde geçerli olduğunu açıklar.
Şu bağlaçlarla başlarlar:
| Bağlaç | Anlam |
|---|---|
| soweit | bildiğim kadarıyla / olduğu ölçüde |
| soviel | bildiğim kadarıyla / hatırladığım kadarıyla |
| sofern | eğer / şartıyla |
- Soweit ich weiß, ist diese Information richtig. - Bildiğim kadarıyla bu bilgi doğru.
- Soviel ich weiß, war er gestern nicht da. - Bildiğim kadarıyla dün orada değildi.
- Wir helfen dir, sofern es möglich ist. - Mümkünse sana yardım ederiz.
Bu cümlelerde de çekimli fiil yan cümlenin sonunda durur.
- Soweit ich weiß, kommt er morgen. - Bildiğim kadarıyla yarın geliyor.
8. Karşıtlık bildiren yan cümleler
Karşıtlık bildiren yan cümleler, ana cümledeki eylemi engellemeyen bir durumu belirtir.
Şu bağlaçlarla başlarlar:
| Bağlaç | Anlam |
|---|---|
| obwohl | rağmen / her ne kadar |
| obgleich | rağmen / her ne kadar |
| obschon | rağmen / her ne kadar |
- Obwohl er müde ist, arbeitet er weiter. - Yorgun olmasına rağmen çalışmaya devam ediyor.
- Obgleich das Wetter schlecht war, gingen wir spazieren. - Hava kötü olmasına rağmen yürüyüşe çıktık.
- Obschon sie wenig Zeit hatte, half sie uns. - Az zamanı olmasına rağmen bize yardım etti.
obwohl, obgleich, obschon sonra çekimli fiil yan cümlenin sonunda yer alır.
- Obwohl er sich nicht gut fühlte, störte er uns nicht. - Kendini iyi hissetmemesine rağmen bizi rahatsız etmedi.
9. Hatırlanması gerekenler
Zamir zarfları zamir benzeri bir parça ile edatı birleştirir.
| Soru | Gönderme |
|---|---|
| womit | damit |
| wovon | davon |
| worüber | darüber |
| worauf | darauf |
| wofür | dafür |
| woran | daran |
| wovor | davor |
wo(r)- ile biçimler sorularda ve yan cümlelerde kullanılır.
da(r)- ile biçimler bilinen bir nesneye, duruma veya düşünceye gönderme yapar.
Edat sesli harfle başlıyorsa r ortaya çıkar:
- wo + r + auf = worauf
- da + r + auf = darauf
Zamir zarfları normalde kişiler için kullanılmaz.
Kişiler için edatla birlikte zamir veya soru sözcüğü kullanılır:
- Worüber sprichst du? - Ne hakkında konuşuyorsun?
- Über wen sprichst du? - Kimin hakkında konuşuyorsun?
Edatlı fiilleri kalıp olarak öğrenmek gerekir:
- warten auf - bir şeyi beklemek
- sprechen über - bir şey hakkında konuşmak
- sich interessieren für - bir şeyle ilgilenmek
worauf, worüber, womit, soweit veya obwohl ile yan cümlelerde çekimli fiil normalde cümlenin sonunda durur.