Almancada Mastar ve Belirsiz Zamirler

1. Giriş

Almancada mastar, fiilin çekimsiz temel biçimidir.

Mastar kişi, sayı veya zaman göstermeden bir eylemi adlandırır.

• gehen - gitmek
• lernen - öğrenmek, çalışmak
• sehen - görmek
• machen - yapmak

Mastar Almancada birkaç farklı yapıda kullanılır.

2. zu olmadan mastar

Mastar bazı fiillerden sonra zu olmadan kullanılır.

2.1. Modal fiillerden sonra

Modal fiiller zu almayan bir mastarla birlikte kullanılır. Çekimli fiil ikinci sırada, mastar ise genellikle cümlenin sonunda yer alır.

• Ich kann Deutsch sprechen. - Almanca konuşabilirim.
• Wir müssen heute arbeiten. - Bugün çalışmak zorundayız.
• Ich will morgen ins Kino gehen. - Yarın sinemaya gitmek istiyorum.

2.2. Algı fiillerinden sonra

Duyusal algı bildiren fiillerden sonra da mastar zu olmadan kullanılır.

• Ich sehe ihn kommen. - Onun geldiğini görüyorum.
• Wir hören die Kinder lachen. - Çocukların güldüğünü duyuyoruz.

2.3. machen, bleiben, schicken fiillerinden sonra

Bazı başka fiillerden sonra da mastar zu almadan kullanılır.

• Der Witz macht mich lachen. - Şaka beni güldürüyor.
• Er bleibt sitzen. - Oturmaya devam ediyor.
• Sie schickt den Sohn einkaufen. - Oğlunu alışverişe gönderiyor.

2.4. helfen, lernen, lehren fiillerinden sonra

helfen, lernen ve lehren fiilleriyle mastar çoğu zaman zu olmadan kullanılır; bu özellikle kısa ve basit yapılarda görülür. Daha uzun mastar gruplarında zu ile kullanım da mümkündür ve yazı dilinde çoğu zaman daha doğal olur.

• Er hilft mir tragen. - Taşımama yardım ediyor.
• Ich lerne schwimmen. - Yüzmeyi öğreniyorum.
• Der Lehrer lehrt die Kinder schreiben. - Öğretmen çocuklara yazmayı öğretiyor.

3. zu ile mastar

zu ile mastar birçok fiilden, isimden ve sıfattan sonra kullanılır.

zu ayrı bir sözcük olarak çevrilmez. Sonrasında mastar yapısı geldiğini gösterir.

• Ich versuche zu schlafen. - Uyumaya çalışıyorum.
• Sie beginnt zu arbeiten. - Çalışmaya başlıyor.
• Es ist schwer, das zu erklären. - Bunu açıklamak zordur.

4. zu'nun yeri

zu genellikle mastardan hemen önce durur.

• Ich hoffe, dich bald zu sehen. - Seni yakında görmeyi umuyorum.
• Sie hat vergessen, den Brief zu schreiben. - Mektubu yazmayı unuttu.

Fiilin ayrılabilen bir öneki varsa zu, önek ile fiil kökü arasına girer.

• Ich habe vergessen, ihn anzurufen. - Onu aramayı unuttum.
• Er findet es nicht leicht, den ganzen Abend fernzusehen. - Bütün akşam televizyon izlemeyi kolay bulmuyor.

5. Mastar grupları

Almancada zu ile kurulan kalıplaşmış mastar grupları vardır. Bunlar çoğu zaman amaç, beklenen eylemin yerine başka bir eylem veya eşlik eden eylemin yokluğunu anlatır. Mastar grubunun öznesi normalde ana cümlenin öznesiyle aynıdır.

5.1. um ... zu + mastar

um ... zu + Infinitiv yapısı eylemin amacını gösterir.

• Sie fährt ins Ausland, um zu studieren. - Okumak için yurt dışına gidiyor.
• Ich gehe in die Bibliothek, um ein Buch zu lesen. - Bir kitap okumak için kütüphaneye gidiyorum.

5.2. statt ... zu + mastar

statt ... zu + Infinitiv yapısı, beklenen bir eylemin gerçekleşmediğini ve onun yerine başka bir eylemin gerçekleştiğini gösterir.

• Statt uns zu helfen, ging er ins Kino. - Bize yardım etmek yerine sinemaya gitti.
• Statt zu schlafen, arbeitet sie. - Uyumak yerine çalışıyor.

5.3. ohne ... zu + mastar

ohne ... zu + Infinitiv yapısı, ana eyleme eşlik etmeyen bir eylemi anlatır.

• Er ging weg, ohne ein Wort zu sagen. - Tek kelime söylemeden gitti.
• Sie ging aus dem Zimmer, ohne sich zu verabschieden. - Vedalaşmadan odadan çıktı.

6. haben + zu + mastar yapısı

haben + zu + Infinitiv yapısı gereklilik veya yükümlülük ifade eder.

Özne genellikle eylemi yapmak zorunda olan kişiyi gösterir.

• Ich habe viel zu tun. - Yapacak çok işim var.
• Wir haben diese Aufgabe zu lösen. - Bu görevi çözmemiz gerekiyor.
• Du hast den Text zu lesen. - Metni okuman gerekiyor.

7. sein + zu + mastar yapısı

sein + zu + Infinitiv yapısı olanak, olanaksızlık veya gereklilik ifade edebilir.

Özne genellikle bir nesneyi veya soyut bir kavramı gösterir.

• Die Lösung ist zu finden. - Çözüm bulunabilir.
• Die Lösung ist nicht zu finden. - Çözüm bulunamaz.
• Diese Aufgabe ist heute zu machen. - Bu görevin bugün yapılması gerekir.

Belirsiz zamirler

8. Belirsiz zamir nedir?

Belirsiz zamirler bir kişiyi, nesneyi veya miktarı tam olarak belirtmeden ifade eder.

9. jeder zamiri

jeder bir gruptaki her tek kişiyi veya nesneyi gösterir. Tekilde cinsiyete ve hâle göre çekimlenir. Çoğul anlamda Almancada genellikle alle kullanılır.

• Jeder Mensch ist einzigartig. - Her insan benzersizdir.
• Jedes Ende ist ein neuer Anfang. - Her son yeni bir başlangıçtır.
• Trotz aller Prognosen regnet es immer wieder. - Tüm tahminlere rağmen tekrar tekrar yağmur yağıyor.

10. mancher zamiri

mancher bir gruptaki belirsiz bir kişiyi veya nesneyi gösterir. mancher biçimleri jeder gibi çekimlenir.

• Mancher Mensch spricht wenig. - Bazı insanlar az konuşur.
• Manche Fragen sind schwer. - Bazı sorular zordur.
• Mit manchem Problem muss man lange arbeiten. - Bazı sorunlarla uzun süre çalışmak gerekir.

11. alle, beide, einige, viele, wenige zamirleri

Bu zamirler çoğu zaman çoğul olarak kullanılır. Hâle göre biçimleri değişir.

• Er kann mit beiden Händen schreiben. - İki eliyle de yazabilir.
• Einige Menschen finden diese Aufgabe schwer. - Bazı insanlar bu görevi zor bulur.
• Viele Studenten lernen Deutsch. - Birçok öğrenci Almanca öğreniyor.
• Wenige Leute wissen das. - Bunu az kişi biliyor.

12. alles zamiri

alles tekil nötr biçimde kullanılır. Bütünlüğü, nesnelerin toplamını veya bir durumun tamamını ifade eder.

Hâl	Biçim
Nominativ	alles
Genitiv	alles
Dativ	allem
Akkusativ	alles

• Alles ist fertig. - Her şey hazır.
• Ich bin mit allem zufrieden. - Her şeyden memnunum.
• Diese Leute sind zu allem bereit. - Bu insanlar her şeye hazır.

Hatırlanması gerekenler

• Mastar kişi, sayı ve zaman göstermeden bir eylemi adlandırır.
• Modal fiillerden, algı fiillerinden ve bazı başka fiillerden sonra mastar zu olmadan kullanılır: Ich kann kommen.
• Birçok başka fiilden, isimden ve sıfattan sonra mastar zu ile kullanılır: Ich versuche zu kommen.
• Ayrılabilen önekli fiillerde zu, önek ile kök arasına girer: anrufen - anzurufen.
• um ... zu amaç bildirir: Ich lerne Deutsch, um in Deutschland zu studieren.
• statt ... zu beklenen eylemin yerine başka bir eylemin gerçekleştiğini gösterir: Statt zu schlafen, arbeitet er.
• ohne ... zu eşlik eden eylemin eksik olduğunu gösterir: Er ging weg, ohne etwas zu sagen.
• haben + zu + Infinitiv yükümlülük bildirir: Ich habe viel zu tun.
• sein + zu + Infinitiv olanak, olanaksızlık veya gereklilik bildirir: Die Lösung ist zu finden.
• jeder, mancher, alle, alles, beide, einige, viele ve wenige gibi belirsiz zamirler kişileri, nesneleri veya miktarı kesin olmayan biçimde ifade eder.