1. Giriş
Yer ve yön edatları bir yeri, bir yönü veya hareketin çıkış noktasını gösterir.
Almancada üç soruyu ayırt etmek önemlidir:
| Soru | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| wo? | nerede? | im Büro |
| wohin? | nereye? | ins Büro |
| woher? | nereden? | aus dem Büro |
Edattan sonra gelen hâl, hem edatın kendisine hem de anlama bağlıdır: yer, yön veya çıkış noktası.
2. Dativ'te edat ve artikelin birleşmesi
Bazı edatlar belirli artikel dem veya der ile sık sık birleşir.
Eril ve nötr
| Tam biçim | Kısa biçim |
|---|---|
| in dem | im |
| zu dem | zum |
| bei dem | beim |
| an dem | am |
| von dem | vom |
Dişil
| Tam biçim | Kısa biçim |
|---|---|
| zu der | zur |
- Ich bin im Büro. — Ofisteyim.
- Er geht zum Arzt. — Doktora gidiyor.
- Sie arbeitet beim Lehrer. — Öğretmenin yanında çalışıyor.
- Die Lampe hängt am Tisch. — Lamba masanın yanında asılı.
- Er kommt vom Arzt. — Doktordan geliyor.
3. wohin? sorusu — nereye?
wohin? sorusu bir yere doğru hareket veya bir yer yönünde hareket olduğunda kullanılır.
| Edat | Örnek | Çeviri |
|---|---|---|
| nach | nach Berlin | Berlin'e |
| nach | nach Hause | eve |
| in | in die Bank | bankaya |
| ins | ins Büro | ofise |
| in den | in den Klub | kulübe |
| zum | zum Arzt | doktora |
| zu | zu meinem Freund | arkadaşıma |
| zu | zu mir | bana / benim yanıma |
- Der Kollege fährt jetzt in den Klub. — Meslektaş şimdi kulübe gidiyor.
- Ich gehe nach Hause. — Eve gidiyorum.
- Er geht zum Arzt. — Doktora gidiyor.
- Sie kommt zu mir. — Bana geliyor.
4. wo? sorusu — nerede?
wo? sorusu bir yer, konum veya bir yerde bulunma anlatıldığında kullanılır.
Yer anlamında birçok yer-yön edatından sonra Dativ kullanılır.
| Edat | Örnek | Çeviri |
|---|---|---|
| in | in Berlin | Berlin'de |
| zu Hause | zu Hause | evde |
| in der Bank | in der Bank | bankada |
| im Büro | im Büro | ofiste |
| im Klub | im Klub | kulüpte |
| beim Arzt | beim Arzt | doktorda |
| bei meinem Freund | bei meinem Freund | arkadaşımda |
| bei mir | bei mir | bende / benim evimde |
- Der Leiter ist jeden Tag im Büro. — Yönetici her gün ofistedir.
- Ich bin zu Hause. — Evdeyim.
- Mein Freund ist beim Arzt. — Arkadaşım doktorda.
- Sie ist bei mir. — O benim yanımda.
5. woher? sorusu — nereden?
woher? sorusu hareketin çıkış noktasını gösterir.
Sık kullanılan edatlar aus ve von edatlarıdır. Bu edatlar Dativ ister.
| Edat | Örnek | Çeviri |
|---|---|---|
| aus | aus Berlin | Berlin'den |
| von | von zu Hause | evden |
| von der Bank | von der Bank | bankadan |
| aus dem Büro | aus dem Büro | ofisten |
| vom Klub | vom Klub | kulüpten |
| vom Arzt | vom Arzt | doktordan |
| von meinem Freund | von meinem Freund | arkadaşımdan |
| von mir | von mir | benden |
- Er kommt immer spät aus dem Büro. — Ofisten hep geç gelir.
- Sie kommt aus Berlin. — Berlin'den geliyor.
- Ich komme vom Arzt. — Doktordan geliyorum.
- Das Geschenk ist von mir. — Hediye benden.
6. nach, gegenüber, mit edatları ve Dativ
Bazı edatlar her zaman Dativ ister.
| Edat | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| nach | sonra; artikelsiz şehir veya ülke yönüne | nach dem Essen |
| gegenüber | karşısında | gegenüber dem Hotel |
| mit | ile; ulaşım aracıyla | mit dem Zug |
- Der Hund spielt immer nach dem Essen. — Köpek yemekten sonra her zaman oynar.
- Unser Haus ist gegenüber dem Hotel. — Evimiz otelin karşısındadır.
- Er arbeitet zusammen mit seinem Bruder. — Kardeşiyle birlikte çalışıyor.
- Wir fahren mit dem Zug nach Berlin. — Berlin'e trenle gidiyoruz.
7. Çift yönlü edatlar: Akkusativ veya Dativ
Bazı edatlar hem Akkusativ hem de Dativ ile kullanılabilir.
Temel fark şudur:
| Soru | Anlam | Hâl |
|---|---|---|
| wohin? | nereye? bir yere doğru hareket | Akkusativ |
| wo? | nerede? bir yerde bulunma | Dativ |
Bu gruptaki edatlar şunlardır:
- in — içinde, içine
- auf — üstünde, üstüne
- unter — altında, altına
- über — üstünde, üzerine
- vor — önünde, önüne
- hinter — arkasında, arkasına
- neben — yanında, yanına
- zwischen — arasında, arasına
- an — yanında, üzerinde veya dikey bir yüzeye doğru
8. Akkusativ ve Dativ ile örnekler
in
Ich lege die Sachen in den Schrank. — Eşyaları dolaba koyuyorum.
Die Sachen sind im Schrank. — Eşyalar dolabın içinde.
auf
Ich lege das Buch auf den Tisch. — Kitabı masanın üstüne koyuyorum.
Das Buch liegt auf dem Tisch. — Kitap masanın üstünde duruyor.
über
Ich hänge die Lampe über den Tisch. — Lambayı masanın üstüne asıyorum.
Die Lampe hängt über dem Tisch. — Lamba masanın üstünde asılı duruyor.
an
Ich hänge das Bild an die Wand. — Resmi duvara asıyorum.
Das Bild hängt an der Wand. — Resim duvarda asılı.
zwischen
Ich stelle den Stuhl zwischen den Tisch und den Schrank. — Sandalyeyi masa ile dolap arasına koyuyorum.
Der Stuhl steht zwischen dem Tisch und dem Schrank. — Sandalye masa ile dolap arasında duruyor.
9. Hatırlanması gerekenler
- wohin? bir yere doğru hareket demektir: in den Klub — kulübe, zum Arzt — doktora.
- wo? bir yerde bulunma demektir: im Büro — ofiste, beim Arzt — doktorda.
- woher? hareketin çıkış noktası demektir: aus Berlin — Berlin'den, vom Arzt — doktordan.
- aus, von, bei, mit, gegenüber edatları Dativ ister.
- Bazı edatlar hâl değiştirir: wohin? → Akkusativ, wo? → Dativ.
- Önemli kısa biçimler: im, ins, zum, zur, beim, am, vom.