Dönüşlü Fiiller, Karşılıklı Fiiller ve lassen

1. Giriş

Almancada bazı fiiller dönüşlü zamirle kullanılır. Bu zamir, eylemin işi yapan kişinin kendisiyle bağlantılı olduğunu gösterir.

• Ich wasche mich. - Yıkanıyorum.
• Er setzt sich. - Oturuyor.

Dönüşlü zamir kişiye ve hâle göre değişir.

2. Akkusativ ile dönüşlü fiiller

Birçok dönüşlü fiil, dönüşlü zamiri Akkusativ hâlinde alır. Kişi eylemi kendisi üzerinde yapar veya kendi durumunu anlatır.

Tablo: sich setzen - oturmak

• Ich setze mich ans Fenster. - Pencerenin yanına oturuyorum.
• Du kämmst dich. - Saçını tarıyorsun.
• Er freut sich. - Seviniyor.
• Wir erholen uns. - Dinleniyoruz, toparlanıyoruz.

Akkusativ ile sık kullanılan dönüşlü fiiller

3. Cümlede dönüşlü zamirin yeri

Normal bildirme cümlesinde çekimli fiil ikinci sırada durur. Dönüşlü zamir genellikle fiile yakın durur.

• Er setzt sich ans Fenster. - Pencerenin yanına oturuyor.
• Die Wohnung befindet sich im dritten Stock. - Daire üçüncü katta bulunuyor.

Özne bir kişi zamiriyse, genellikle dönüşlü zamirden önce gelir.

• Heute fühlt er sich gut. - Bugün kendini iyi hissediyor.

Özne bir isimse, dönüşlü zamir çekimli fiilden sonra çoğu zaman bu özneden önce gelir.

• Wie fühlt sich dein Freund? - Arkadaşın kendini nasıl hissediyor?
• Wie fühlst du dich? - Sen kendini nasıl hissediyorsun?

4. Dativ ile dönüşlü fiiller ve yapılar

Bazı dönüşlü fiiller ve dönüşlü yapılar, dönüşlü zamiri Dativ hâlinde alır. Bu durumda zamir çoğu zaman "kendine", "kendisi için" anlamı verir. Yanında çoğu zaman bir Akkusativ nesnesi de bulunur.

Tablo: sich etwas kaufen - kendine bir şey satın almak

• Ich kaufe mir ein neues Buch. - Kendime yeni bir kitap alıyorum.
• Du suchst dir eine Wohnung. - Kendine bir daire arıyorsun.
• Er sieht sich den Film an. - Filmi izliyor.
• Wir stellen uns eine Frage. - Kendimize bir soru soruyoruz.

Dativ hâlindeki dönüşlü zamirler

Dativ ile sık kullanılan yapılar

Bu tür yapılarda çoğu zaman ayrıca Akkusativ hâlinde bir nesne bulunur.

• Ich habe mir ein neues Auto gekauft. - Kendime yeni bir araba aldım.
• Kannst du dir ein neues Auto leisten? - Yeni bir arabayı karşılayabilir misin?

mir / dir dönüşlü zamirin Dativ hâlidir. ein neues Auto ise Akkusativ nesnesidir.

5. Karşılıklı fiiller

Bazı fiiller iki veya daha fazla kişi arasındaki eylemi anlatır. Bunlar da sich, uns veya euch ile kullanılabilir.

• Wir kennen uns seit der Kindheit. - Çocukluktan beri birbirimizi tanıyoruz.
• Sie treffen sich heute Abend. - Bu akşam buluşuyorlar.
• Die Freunde helfen sich. - Arkadaşlar birbirine yardım ediyor.

Anlamı daha açık yapmak için einander sözcüğü kullanılabilir. Bu sözcük "birbirini, birbirine" anlamı verir.

• Wir kennen einander gut. - Birbirimizi iyi tanıyoruz.

Sık kullanılan karşılıklı fiiller

6. lassen fiili

lassen fiilinin birkaç önemli anlamı vardır.

Tek başına normal bir fiil olarak veya başka bir fiilin mastarıyla birlikte kullanılabilir.

6.1. Bağımsız fiil olarak lassen

Tek başına kullanıldığında lassen çoğu zaman "bırakmak" anlamına gelir.

• Ich lasse den Mantel in der Garderobe. - Paltoyu vestiyerde bırakıyorum.
• Wo hast du deine Bücher gelassen? - Kitaplarını nerede bıraktın?

Bu yapıda nesne Akkusativ hâlindedir: den Mantel, deine Bücher.

7. Lassen + mastar

lassen başka bir fiilin mastarıyla birlikte kullanılabilir. Bu yapı bağlama göre "izin vermek", "yaptırmak", "birinden yapmasını istemek" veya "yapılmasını mümkün kılmak" anlamına gelir.

• Er lässt dich grüßen. - Sana selam söylüyor.
• Lassen Sie mich Ihnen helfen. - Size yardım etmeme izin verin.
• Lass ihn tun, was er will. - Bırak istediğini yapsın.

Mastar yapının sonunda yer alır.

8. Sich lassen + mastar

sich lassen + Infinitiv yapısı bir eylemin mümkün veya imkânsız olduğunu anlatabilir. Çoğu zaman edilgen anlam taşır: "yapılabilir".

• Dieses Auto lässt sich reparieren. - Bu araba tamir edilebilir.
• Die Tür lässt sich leicht öffnen. - Kapı kolayca açılabilir.
• Das Problem lässt sich nicht lösen. - Bu sorun çözülemez.

Olumsuz biçimde nicht kullanılır.

• Dieses Gerät lässt sich nicht reparieren. - Bu cihaz tamir edilemez.

9. Sich etwas machen lassen

sich + Dativ + etwas + machen lassen yapısı, eylemin dönüşlü zamirle belirtilen kişi için başka biri tarafından yapıldığını gösterir.

• Ich werde mir ein neues Kleid machen lassen. - Kendime yeni bir elbise yaptıracağım.
• Er lässt sich einen Anzug nähen. - Kendine bir takım elbise diktiriyor.

mir / sich eylemin kimin için yapıldığını gösterir. ein neues Kleid / einen Anzug eylemin nesnesidir. machen lassen / nähen lassen eylemi kişinin kendisinin yapmadığını gösterir.

10. Lass uns / Lasst uns + mastar

Lass uns + Infinitiv birlikte bir şey yapmayı önermek için kullanılır.

• Lass uns spielen! - Hadi oynayalım!
• Lass uns gehen! - Hadi gidelim!

Lasst uns + Infinitiv birden fazla kişiye hitap eder.

• Lasst uns anfangen! - Haydi başlayalım!
• Lasst uns Deutsch lernen! - Haydi Almanca öğrenelim!

11. Hatırlanması gerekenler

Dönüşlü fiiller dönüşlü zamirle kullanılır.

Akkusativ hâlindeki biçimler şunlardır:

Dativ hâlindeki biçimler şunlardır:

• Bazı fiiller karşılıklı eylem bildirir: Wir kennen uns. - Birbirimizi tanıyoruz.
• lassen "bırakmak" anlamına gelebilir: Ich lasse den Mantel hier. - Paltoyu burada bırakıyorum.
• lassen mastarla birlikte kullanılabilir: Er lässt dich grüßen. - Sana selam söylüyor.
• sich lassen + Infinitiv olanak bildirir: Das lässt sich machen. - Bu yapılabilir.
• Lass uns + Infinitiv ortak bir eylem önerir: Lass uns gehen! - Hadi gidelim!