1. Giriş
Bu derste Almanca dil bilgisinin üç önemli konusu ele alınır.
Birinci konu yer ve yön zarflarıdır. Bu zarflar bir şeyin nerede olduğunu, hareketin nereye gittiğini veya nereden başladığını gösterir.
İkinci konu adlaştırmadır. Bu, başka bir sözcük türündeki bir kelimenin isim gibi kullanılmasıdır.
Üçüncü konu bileşik isimlerdir. Bunlar iki veya daha fazla kelimeden oluşan isimlerdir.
2. Yer ve yön zarfları
Almancada yer zarfları farklı sorulara cevap verir.
| Soru | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| Wo? | nerede? | hier, dort, oben |
| Wohin? | nereye? | dorthin, nach oben |
| Woher? | nereden? | von dorther, von oben |
Wo? sorusuna cevap veren zarflar
wo? sorusu bir yer veya konumdan söz ederken kullanılır.
| Almanca zarf | Anlam |
|---|---|
| hier / da | burada |
| dort | orada |
| oben | yukarıda |
| unten | aşağıda |
| vorn | önde |
| hinten | arkada |
| innen / drinnen | içeride |
| außen / draußen | dışarıda |
| links | solda |
| rechts | sağda |
| irgendwo | bir yerde |
| nirgendwo | hiçbir yerde |
- Das Buch liegt hier. - Kitap burada duruyor.
- Die Kinder spielen draußen. - Çocuklar dışarıda oynuyor.
- Der Schlüssel ist irgendwo im Zimmer. - Anahtar odada bir yerde.
Wohin? sorusuna cevap veren zarflar
wohin? sorusu hareketin yönünden söz ederken kullanılır.
| Almanca zarf | Anlam |
|---|---|
| dorthin | oraya |
| dahin | oraya |
| nach oben | yukarıya |
| nach unten | aşağıya |
| nach vorn | öne doğru |
| nach hinten | arkaya doğru |
| nach innen | içeriye |
| nach außen | dışarıya |
| nach links | sola |
| nach rechts | sağa |
| irgendwohin | bir yere |
| nirgendwohin | hiçbir yere |
- Wir gehen nach links. - Sola gidiyoruz.
- Der Hund läuft nach draußen. - Köpek dışarıya koşuyor.
- Ich stelle die Lampe dorthin. - Lambayı oraya koyuyorum.
Woher? sorusuna cevap veren zarflar
woher? sorusu hareketin çıkış noktasından söz ederken kullanılır.
| Almanca ifade | Anlam |
|---|---|
| von dorther | oradan |
| daher | oradan / bu yüzden |
| von oben | yukarıdan |
| von unten | aşağıdan |
| von vorn | önden |
| von hinten | arkadan |
| von innen | içeriden |
| von außen | dışarıdan |
| von links | soldan |
| von rechts | sağdan |
| irgendwoher | bir yerden |
| nirgendwoher | hiçbir yerden |
- Der Wind kommt von Westen. - Rüzgâr batıdan geliyor.
- Das Geräusch kommt von oben. - Ses yukarıdan geliyor.
- Er kommt von draußen. - Dışarıdan geliyor.
3. hin ve her ile zarflar
Almancada hin ve her unsurlarıyla kurulan zarflar sık kullanılır.
hin, konuşandan uzaklaşan veya bir hedefe yönelen hareketi gösterir.
her, konuşana ya da durumun merkezine doğru hareketi gösterir.
| her ile | Anlam | hin ile | Anlam |
|---|---|---|---|
| herunter | aşağıya, buraya doğru | hinunter | aşağıya, oraya doğru |
| herauf | yukarıya, buraya doğru | hinauf | yukarıya, oraya doğru |
| herein | içeriye, buraya doğru | hinein | içeriye, oraya doğru |
| heraus | dışarıya, buraya doğru | hinaus | dışarıya, oraya doğru |
| herüber | buraya, bu tarafa | hinüber | oraya, o tarafa |
Konuşma dilinde kısa biçimler sık görülür:
| Tam biçim | Kısa biçim |
|---|---|
| herunter / hinunter | runter |
| herauf / hinauf | rauf |
| herein / hinein | rein |
| heraus / hinaus | raus |
| herüber / hinüber | rüber |
- Komm bitte herein. - Lütfen içeri gel.
- Er geht in den Garten hinaus. - Bahçeye dışarı çıkıyor.
- Wir gehen die Treppe hinauf. - Merdivenden yukarı çıkıyoruz.
- Komm herüber! - Buraya, bu tarafa gel!
4. Adlaştırma
Adlaştırma, başka bir sözcük türündeki bir kelimenin isim gibi kullanılmasıdır.
Adlaştırılmış sözcük isim gibi kullanılır:
- büyük harfle yazılır;
- artikel alabilir;
- çekimlenebilir;
- tekil veya çoğul biçimi olabilir.
Adlaştırılmış sıfatlar ve ortaçlar
Sıfatlar ve ortaçlar insanları gösterebilir.
| Biçim | Anlam |
|---|---|
| der Reiche | zengin erkek / zengin kişi |
| die Reiche | zengin kadın |
| die Reichen | zenginler |
| der Bekannte | tanıdık erkek |
| die Bekannte | tanıdık kadın |
| die Bekannten | tanıdıklar |
- Der Bekannte kommt heute. - Tanıdık bugün geliyor.
- Die Reichen wohnen in dieser Gegend. - Zenginler bu bölgede yaşıyor.
Bu tür sözcükler sıfat özelliklerini korur. Ekleri artikellerine, cinsiyete, sayıya ve hâle bağlıdır.
Nötr cinsiyette adlaştırılmış sıfatlar
Sıfatlar soyut kavramları da gösterebilir. Bu durumda çoğu zaman nötr cinsiyette kullanılır.
Sıklıkla etwas, nichts, viel, wenig ve alles ile kullanılırlar.
| Biçim | Anlam |
|---|---|
| etwas Neues | yeni bir şey |
| nichts Interessantes | ilginç hiçbir şey |
| viel Gutes | çok iyi şey |
| wenig Wichtiges | az önemli şey |
| alles Schöne | güzel olan her şey |
- Ich habe etwas Neues gehört. - Yeni bir şey duydum.
- Dort gibt es nichts Interessantes. - Orada ilginç hiçbir şey yok.
- Wir wünschen dir alles Gute. - Sana her şeyin en iyisini dileriz.
Adlaştırılmış sayı sözcükleri
Sayı sözcükleri de isimleşebilir.
| Biçim | Anlam |
|---|---|
| die Drei | üç / üç notu |
| die Sieben | yedi |
| die Zehn | on |
| das Hundert | yüz |
| das Tausend | bin |
- Er hat eine Zwei bekommen. - İki notu aldı.
- Die Sieben ist meine Glückszahl. - Yedi benim şanslı sayım.
- Das Tausend besteht aus zehn Hunderten. - Bin, on tane yüzden oluşur.
Adlaştırılmış mastarlar
Bir fiilin mastarı isim gibi kullanılabilir.
Bu isimler genellikle nötr cinsiyettedir ve çoğu zaman tekil kullanılır.
| Fiil | İsim |
|---|---|
| essen | das Essen |
| leben | das Leben |
| wissen | das Wissen |
| benehmen | das Benehmen |
| lesen | das Lesen |
- Das Essen ist fertig. - Yemek hazır.
- Das Leben verändert sich. - Hayat değişir.
- Das Lesen hilft beim Lernen. - Okumak öğrenmeye yardımcı olur.
5. Bileşik isimler
Bileşik isim iki veya daha fazla kelimeden oluşur.
Temel kural: son kelime, bütün bileşik ismin cinsiyetini, sayısını ve temel anlamını belirler.
| Bileşik isim | Parçalar | Anlam |
|---|---|---|
| der Apfelstrudel | der Apfel + der Strudel | elmalı strudel |
| der Neumond | neu + der Mond | yeni ay |
| die Selbstanalyse | selbst + die Analyse | öz analiz |
| das Sechseck | sechs + das Eck | altıgen |
| der Frühjahrsanfang | das Frühjahr + der Anfang | ilkbaharın başlangıcı |
| das Abfahrtsdatum | die Abfahrt + das Datum | hareket tarihi |
Cinsiyet son kelimeye göre belirlenir:
- der Mond → der Neumond - ay → yeni ay
- die Analyse → die Selbstanalyse - analiz → öz analiz
- das Datum → das Abfahrtsdatum - tarih → hareket tarihi
Bağlayıcı unsurlar
Bileşik isimlerde kelime parçaları arasında bazen bir bağlayıcı unsur görünür.
Sık görülen bağlayıcı unsurlar:
| Unsur | Örnek |
|---|---|
| -s- | der Frühjahrsanfang |
| -s- | das Abfahrtsdatum |
| -(e)n- | der Frauenfeind |
| -e- | der Hundekuchen |
Bağlayıcı unsur, bileşik kelimenin parçalarını birleştirmeye yardım eder. Çoğu zaman bu unsur kelimeyle birlikte öğrenilmelidir.
- Der Frühjahrsanfang ist im März. - İlkbaharın başlangıcı mart ayındadır.
- Das Abfahrtsdatum steht auf dem Ticket. - Hareket tarihi biletin üzerinde yazar.
- Der Frauenfeind respektiert Frauen nicht. - Kadın düşmanı kadınlara saygı duymaz.
6. Hatırlanması gerekenler
Yer zarfları wo? sorusuna cevap verir.
- Das Kind ist draußen. - Çocuk dışarıda.
Yön zarfları wohin? sorusuna cevap verir.
- Das Kind geht nach draußen. - Çocuk dışarıya gidiyor.
Çıkış noktası bildiren zarflar woher? sorusuna cevap verir.
- Das Kind kommt von draußen. - Çocuk dışarıdan geliyor.
hin genellikle bir hedefe ya da konuşandan uzağa doğru hareketi gösterir.
her genellikle konuşana doğru hareketi gösterir.
Adlaştırılmış sözcükler büyük harfle yazılır ve isim gibi kullanılır.
- etwas Neues - yeni bir şey
- das Lesen - okuma
Bileşik isimlerde son kelime, bütün kelimenin cinsiyetini ve temel anlamını belirler.
- das Datum → das Abfahrtsdatum - tarih → hareket tarihi